Lata 1918-1945

 

W moim zbiorze znajduje się stosunkowo mało pocztówek z dwudziestolecia międzywojennego. Może to wydawać się zaskakujące, ale są one trudniejsze do zdobycia niż egzemplarze z czasów austro-węgierskich - prawdopodobnie wydawano je w dużo mniejszych nakładach.

 


Najłatwiej zidentyfikować miedzywojenne pocztówki wydane przez H.Neuwirtha. Były one utrzymane w podobnej stylistyce, a na odwrocie posiadały nadruk wydawcy. W mojej kolekcji posiadam trzy egzemplarze z tej serii. Dwie z nich nie były w obiegu pocztowym, jedna została wysłana w 1930 roku. Na pierwszej zamieszczono widok na ówczesne gimnazjum, bramę wjazdową do pałacu i wybudowany w 1928 roku pomnik Orląt Lwowskich. Na drugiej widzimy odbudowany kościół, z nowym kształtem wieży. Trzecia przedstawia znacznie przebudowany po zniszczeniach wojennych pałac Maksymiliana Franckego.

 

nisko_mw_gimnazjum3nisko_mw_kosciolnisko_mw_zamek1


Charakterystyczny wygląd mają również tzw. pocztówki zdjęciowe. Na ich stronie widokowej można zauważyć m.in. napis "Nisko", najprawdopodobniej odręcznie dopisany na kliszy przed zrobieniem odbitek. W kolekcji mam siedem takich pocztówek, a dwie z nich posiadają na odwrocie stempel niżańskiego Zakładu Fotograficznego "Stefa". Być może wszystkie są dziełem tego miejscowego wydawcy.

Na dwóch pierwszych pocztówkach, pochodzących z lat 30-tych, przedstawiono widok na Gimnazjum i pomnik Orląt Lwowskich oraz bramę wjazdową do posiadłości właścicieli Niska - Maksymiliana Franckego, a później jego syna Gerarda.

Na trzeciej "zdjęciówce" (wysłanej do Lwowa w 1928 r.) widzimy fragment  ówczesnej ul.Kościelnej (obecnie Mickiewicza) z willą będącą dzisiaj siedzibą banku oraz zasłoniętym przez drzewa pałacem Franckego.

Bardzo ciekawe jest czwarte ujęcie - widok na skrzyżowanie dzisiejszych ulic Sandomierskiej i Mickiewicza - zrobione z wieży kościelnej. Trudno na nim rozpoznać tę okolicę, zaskakująco wyglądają zwłaszcza grządki w prawym dolnym rogu zdjęcia. Jedynie efektowna willa po lewej stronie prawie nie zmieniła się do czasów dzisiejszych (oprócz nieistniejącej obecnie małej przybudówki z trzema wąskimi oknami na frontowej ścianie).

Piąta pocztówka (wysłana w 1932 r. z Kamienia k/Niska do Mickun koło Wilna) przedstawia przebudowany po I wojnie światowej pałac Franckego, nazywany wówczas "zamkiem".

Szósta pocztówka przedstawia fragment niżańskich plant z niewielkim budynkiem, w którym (jak wynika z szyldu) sprzedawano artykuły papiernicze. Sklepik ten znajdował się naprzeciwko ówczesnej siedziby Starostwa (obecnie Urzędu i Gminy Miasta Nisko).

Na siódmej zamieszczono dość nietypowe ujęcie niżańskiego kościoła - z apsydą na pierwszym planie.

Ostatnia pocztówka zdjęciowa została podpisana jako "Park", jednak przedstawiony na niej akwen wodny, to prawdopodobnie staw w pobliżu dworku na Waldekówce.


nisko_mw_gimnazjumnisko_mw_gimnazjum_2nisko_mw_ulkoscielnanisko_mw_widok_z_wiezynisko_mw_zameknisko_mwa_plantynisko_mz_kosciol4nisko_mza_park


Kolejna pocztówka posiada na odwrocie napis "Satrap", co być może jest nazwą firmy wydawniczej. Na frontowej ścianie obecnego Liceum Ogólnokształcącego można przez lupę odczytać napis "Państwowa Szkoła Powszechna w Nisku", a na niskim budynku po lewej stronie "Składnica Kółek Rolniczych w Nisku".

 

nisko_mw_szkola


Nie jest łatwo określić wydawców pozostałych międzywojennych pocztówek z mojej kolekcji. Pierwsza z nich przypomina swoją stylistyką "zdjęciówkę" z Zakładu Fotograficznego "Stefa", ale brak na niej charakterytycznego napisu "Nisko" (poza atramentowym dopiskiem). Pocztówka ta przedstawia targowy dzień na niżańskim rynku. Została wysłana z Niska do Jarosławia 10 sierpnia 1939 roku, a więc trzy tygodnie przed wybuchem II wojny światowej. Dwie kolejne pocztówki zostały wydane w latach dwudziestych, prawdopodobnie przez parafię niżańską, i przedstawiają odbudowany w 1922 roku kościół. Na ostatniej (nieznanego wydawcy), wysłanej w 1930 roku, widzimy niżański dworzec kolejowy, który dotrwał do dzisiejszych czasów praktycznie niezmieniony.

 

nisko_mw1_widoknisko_mw2_kosciol3nisko_mw3_kosciol2nisko_mw4_dworzec


Poniżej prezentuję dwie pocztówki z lat 30-tych, na których wprawdzie nie zamieszczono niżańskich widoków, ale pojawia się na nich nazwa "Nisko". Kartki te zostały wydane przez parafię w Zarzeczu (która w 1935 roku została wydzielona z parafii Racławice) i przedstawiają wnętrze tamtejszego kościoła, przeniesionego w 1923 roku z Jeżowego (sam kościół pochodzi z 1720 roku). Na odwrocie pierwszej pocztówki zamieszczono napis "Dochód przeznaczony na budowę ołtarza", a przedstawia ona ukwieconą figurę Matki Boskiej Śnieżnej i czterech ministrantów.  Na drugiej można zobaczyć klęczącego księdza przy już wybudowanym ołtarzu, a napis na odwrocie informuje "Ołtarz M.B.Śnieżnej w kościele paraf. Zarzecze k/Niska".

 

zarzecze_1zarzecze_2

 


Na końcu tej zakładki zamieszczam dwie okupacyjne pocztówki niżańskie, zawierające po 8 widoków Niska. Jedna z nich została wysłana przez niemieckiego żołnierza 4 lutego 1941 roku. Na odwrocie brak informacji o wydawcach tych pocztówek.

 

nisko.okupacyjnanisko_okupacja_grusse_a